Onderzoek plastic soep

Plastic is handig, maar jammer genoeg komt heel veel plastic afval in de oceanen terecht. Zeedieren raken erin verstrikt of ze eten het op. Waar komt dat plastic vandaan? En kunnen we het opruimen? Onderzoek het!

Oceanograaf Erik van Sebille van de Universiteit Utrecht doet daar onderzoek naar. Hij wil met zijn onderzoek al het plastic afval in de oceanen opsporen. Dat is moeilijk, omdat je het meeste niet kunt zien. Door zon en zee verandert een plastic flesje al snel in miljoenen onzichtbaar kleine plastic deeltjes. Daarnaast drijft minder dan 1% van al het plastic in de oceaan aan het oceaanoppervlak. Veel meer plastic zit dieper in de oceaan of zinkt zelfs naar de oceaanbodem!

In deze Klokhuis-aflevering vertelt Erik meer over zijn onderzoek en gaat hij samen met Nienke de la Rive Box ‘plastic vissen’.

Lesidee plastic soep

Jij kunt net als Erik onderzoek doen naar plastic! Ontdek bijvoorbeeld of er in jouw tandpasta plastic zit en welk plastic zinkt of juist blijft drijven.

Poetsen met plastic

Als je over het strand wandelt, kom je van alles tegen: visnetten, ballonnen, snoepverpakkingen en drinkflesjes. Er zitten ook stukjes plastic bij die net zo klein zijn als het zand en dus bijna niet opvallen: microplastics. Microplastics worden ook toegevoegd aan allerlei verzorgingsproducten, bijvoorbeeld aan tandpasta, scrubgel en shampoo. Via het doucheputje of je wasbak komen deze microplastics weer in de zee terecht. Maar het zit nog in veel meer producten. Ontdek het zelf met de filterproef!

Je hebt nodig

  • Verzorgingsproducten (bijvoorbeeld tandpasta, shampoo of scrubgel)
  • Koffiefilter
  • Koffiefilterhouder of trechter
  • Maatkan
  • Warm water
  • Pen of potlood
  • Eventueel: een vergrootglas of loep

Dit ga je doen (Klik hier voor de proefkaart)

  1. Kies een verzorgingsproduct
  2. Lees de ingrediënten op de verpakking. Vergelijk ze met het lijstje microplastics hieronder:

Voorbeelden van microplastics

  • Polyethyleen (PE)
  • Polypropyleen (PP)
  • Polyethyleenterephtalaat (PET)
  • Nylon of polyamide (PA)
  • Copolymeer
  • Crosspolymeer
  • Polyethyleenglycol (PEG)
  • Polypropyleenglycol (PPG)

En, staan er microplastics tussen de ingrediënten?

  • Vul de maatkan met 250 ml warm water.
  • Doe wat van het verzorgingsproduct op de lepel, en voeg het toe aan het water. Goed roeren tot het is opgelost!
  • Wacht één minuut.
  • Schenk het water op het koffiefilter in de houder/trechter. Zorg ervoor dat de houder/trechter in een bakje staat.
  • Laat het even drogen.
  • Bestudeer van dichtbij wat er achterblijft in het filter. Gebruik een vergrootglas of loep als je die hebt. Wat valt je op? Zie je kleine stukjes plastic? Zijn alle microplastics even groot? Hebben ze allemaal dezelfde kleur? Werden alle microplastics tegengehouden door het filter?
  • Pak een ander verzorgingsproduct en een nieuw koffiefilter, en begin weer bij stap 2!

Drijft of zinkt het plastic?

Er zijn een heleboel verschillende soorten plastic. Het plastic van een frisdrankfles is bijvoorbeeld anders dan het plastic van een rietje. Elke verschillende plasticsoort bestaat uit hele kleine deeltjes. Die deeltjes zitten niet in elk materiaal even dicht bij elkaar en zijn ook niet allemaal hetzelfde. Hoe dicht de deeltjes bij elkaar zitten noemen we dichtheid. Elke plasticsoort heeft zijn eigen dichtheid.

Als de dichtheid van plastic lager is dan water, blijft het plastic drijven. Als het juist hoger is dan water, zinkt het naar de bodem van de oceaan. Zout water heeft een hogere dichtheid dan gewoon kraanwater. Daarom blijft een deel van het plastic wel drijven in zout water, maar niet in zoet water. Met dit onderzoekje ontdek je welke soort plastic drijft of juist zinkt.

Je hebt nodig

  • Verschillende soorten plastic (bijvoorbeeld een frisdrankfles, shampoofles en een wegwerpbekertje). Je kunt hierbij letten op de recyclecode op de fles: 01 PET, 02 PE-HD of 06 PS.
  • Kleine teil/kom met warm water
  • Minimaal twee eetlepels zout, afhankelijk van de grootte van de teil/kom
  • Schaar

Dit ga je doen

  1. Knip kleine reepjes plastic van elke plastic soort.
  2. Schrijf op welk reepje van welk plastic is.
  3. Duw nu de reepjes plastic één voor één een paar centimeter onder water. Welke reepjes blijven drijven en welke zinken?
  4. Doe twee eetlepels zout bij het water. Roer tot het goed is opgelost.
  5. Het water is nu zout. Wat valt je op? Gaat er ander plastic drijven? Waarom denk je dat het ene plastic wel drijft, en het andere niet? Waarom denk je dat je een verschil ziet bij zout water?

Tip: is er geen verschil tussen het drijvende plastic bij zoet en zout water? Voeg dan nog een extra lepel zout toe!

Uitleg: de drie verschillende soorten plastic hebben allemaal een andere dichtheid. De dichtheid van het plastic heeft als effect dat het stuk plastic blijft drijven of juist zinkt in zoet of zout water (zie ook  de uitleg hierboven).

Bron: Anmec-plasticsoep=linkesoep




Dit proefje komt voort uit een Wie Wat Waar Waarom lezing in samenwerking met TivoliVredenburg. Kijk voor aankomende wwww lezingen en andere evenementen in onze agenda.

Terug